Có những người làm công tác dân vận bằng những việc lớn lao, bằng những chương trình rộng lớn, nhưng cũng có những người lặng lẽ làm công việc ấy từ những điều rất đỗi bình thường của cuộc sống: một lần tìm đến gia đình học sinh để vận động các em tiếp tục đến trường, một cuộc trò chuyện để hiểu vì sao một sinh viên có ý định bỏ học, một lời động viên đúng lúc khi người trẻ đang đứng trước những lựa chọn khó khăn của cuộc đời, hay một cuộc điện thoại kết nối một tấm lòng ở phương xa với một sinh viên đang cần được tiếp sức. Những việc làm ấy thoạt nhìn có thể nhỏ bé, không ồn ào và cũng chẳng dễ dàng nhìn thấy hết ý nghĩa trong một sớm một chiều, nhưng khi được thực hiện bằng sự chân thành, kiên trì và trách nhiệm, chúng lại có khả năng làm thay đổi một con người, rồi từ một con người lan sang một gia đình, một lớp học và rộng hơn là cả cộng đồng.

Ở Trường Cao đẳng Lào Cai, câu chuyện về cô giáo Hán Thị Huệ, giảng viên tiếng Trung Quốc, Khoa Công nghệ thông tin và Ngoại ngữ, là một câu chuyện như thế. Cô Huệ gắn bó với nghề giáo cũng đã 20 năm, cô không phải là một cán bộ chuyên trách công tác dân vận, nhưng trong hành trình đứng lớp và đồng hành với học sinh, sinh viên, cô đã từng bước tạo nên một cách làm rất riêng: bắt đầu từ sự thấu hiểu, đi đến sự sẻ chia, từ sẻ chia tìm cách kết nối nguồn lực và cuối cùng là giúp người học có thêm một cơ hội để tự mình bước tiếp. Nếu phải gọi tên hành trình ấy bằng một cụm từ, có lẽ đó là “Gieo chữ - Kết nối yêu thương - Nâng bước tương lai”, một cách làm dân vận bắt nguồn từ chính công việc của người thầy và được nuôi dưỡng bằng tình yêu thương đối với học trò.

Có lẽ không phải ngẫu nhiên mà cách làm ấy lại bắt đầu từ những con đường vùng cao nơi cô đã sinh ra và lớn lên. Than Uyên, Lai Châu, với những dãy núi nối tiếp nhau và những bản làng nằm xen giữa màu xanh của núi rừng, là nơi cô Huệ đã từng chứng kiến những đứa trẻ lớn lên trong những gia đình còn nhiều khó khăn, nơi con đường đến trường đôi khi không chỉ được đo bằng quãng đường địa lý mà còn bằng những trăn trở về cơm áo, những đồng tiền phải lo mỗi ngày và tương lai đầy nhọc nhằn ở phía trước. Sống ở vùng đất ấy, trải qua những khó khăn ấy, cô Hán Thị Huệ hiểu rằng vận động một đứa trẻ đi học không thể chỉ bằng một lời khuyên “hãy cố gắng học”, mà trước hết phải làm cho các em và gia đình tin rằng việc học có thể mở ra một con đường khác cho cuộc đời. Vì thế, trong nhiều năm giảng dạy, bên cạnh công việc chuyên môn, cô vẫn kiên trì vận động học sinh, sinh viên học tập, khuyến khích các em mạnh dạn lựa chọn con đường học nghề, học ngoại ngữ, bước ra khỏi những con dốc, những khoảnh nương, mảnh ruộng quen thuộc của bản làng, để tìm kiếm một tương lai, đi đến những nơi các em được khám phá, được trải nghiệm và có một công việc ổn định để tự tin vào bản thân. Với cô Huệ, mỗi học sinh đến trường không chỉ là thêm một người học trong lớp, mà là thêm một người trẻ có cơ hội được trang bị kiến thức, kỹ năng và một nghề nghiệp để tự quyết định cuộc đời mình. Những con đường cô từng đi qua ở Than Uyên cũng trở thành những con đường cô mong muốn học trò của mình có thể bước tiếp - từ bản làng đến giảng đường, từ giảng đường đến doanh nghiệp, từ một người trẻ còn nhiều mặc cảm, lo lắng đến một người lao động có nghề nghiệp, có thu nhập, có khả năng tự lập và các em có thể tự tin quyết định tương lai bằng chính đôi tay và năng lực của mình.

Từ suy nghĩ ấy, những mối quan hệ xã hội mà cô Huệ có được dần trở thành những nhịp cầu đưa sự sẻ chia đến với sinh viên của nhà trường. Một trong những mối quan hệ đặc biệt là với một người Canada gốc Việt, thành viên của HTTT Foundation, người đã duy trì việc học tiếng Trung miễn phí với cô trong khoảng ba năm. Ban đầu, đó chỉ là mối quan hệ giữa người dạy và người học, nhưng qua thời gian, sự tin tưởng và những câu chuyện về giáo dục, về sinh viên vùng cao, về những hoàn cảnh còn khó khăn đã khiến mối quan hệ ấy mở rộng thành một sự kết nối có ý nghĩa hơn. Khi biết trong nhà trường có những sinh viên đang cần được tiếp sức, người học tiếng Trung của cô đã trở thành người cùng cô tìm cách hỗ trợ các em. Đó chính là điểm đáng quý trong cách làm của cô Huệ: cô không coi mình là người có thể giải quyết mọi khó khăn của học trò, mà tìm cách kết nối những người có khả năng giúp đỡ với những người đang cần được giúp đỡ. Dân vận, ở góc độ ấy, không phải là đứng ở vị trí của người ban phát, mà là làm cầu nối để những nguồn lực trong xã hội gặp đúng nơi cần đến, để lòng tốt không dừng lại ở ý định mà trở thành hành động cụ thể.

Cô Hán Thị Huệ (áo pháo màu kem) trao học bổng cho em Đặng Thị Sậu

Câu chuyện về em Đặng Thị Sậu, sinh ra ở Bảo Yên - Lào Cai, học Cao đẳng ngành Tiếng Trung Quốc K22A, có lẽ là một trong những minh chứng rõ nhất cho cách làm ấy. Sậu từng là một sinh viên cần đến sự hỗ trợ để có thể yên tâm học tập, và thông qua sự kết nối của cô Huệ, em đã nhận được học bổng trị giá 15 triệu đồng trong một năm học. Với những người đã có điều kiện kinh tế ổn định, 15 triệu đồng có thể chỉ là một khoản tiền, nhưng với một sinh viên còn nhiều khó khăn, đó có thể là tiền học tập, tiền sinh hoạt, tiền sách vở, là những ngày tháng bớt đi một phần lo lắng để có thể tập trung vào bài học. Rồi bão Yagi đi qua, gia đình Sậu tiếp tục chịu thiệt hại, chiếc điện thoại phục vụ việc học online trong thời gian sảy ra bão lại bị hỏng. Một lần nữa, cô Huệ lại tìm cách kết nối để em nhận thêm 3 triệu đồng hỗ trợ. Trong hoàn cảnh ấy, điều quý giá không chỉ nằm ở khoản tiền giúp em khắc phục một khó khăn trước mắt, mà ở cảm giác rằng phía sau mình vẫn có những người sẵn sàng sẻ chia, rằng những khó khăn mà mình đang đối diện không phải là lý do để từ bỏ con đường học tập.

Nhắc về những năm tháng ấy, Sậu chia sẻ: “Em rất biết ơn cô Huệ và những người đã giúp đỡ em trong những năm tháng còn đi học. Càng về sau em càng hiểu đó không chỉ là tiền học bổng, mà là sự tin tưởng và cơ hội để em tiếp tục cố gắng. Em luôn nghĩ rằng những gì mình có được hôm nay không chỉ đến từ sự cố gắng của bản thân mà còn từ những người đã tin tưởng, nâng đỡ em khi mình còn chưa có gì trong tay.” Điều khiến câu chuyện trở nên đẹp hơn là Sậu cũng mong rằng, nếu sau này có điều kiện, em sẽ tiếp tục giúp đỡ những bạn trẻ khác như cách mình từng được giúp đỡ. Khi người từng nhận được yêu thương bắt đầu muốn trao yêu thương, sự hỗ trợ ban đầu đã vượt ra khỏi giá trị vật chất để trở thành một vòng tròn của lòng nhân ái.

Nếu Sậu là câu chuyện về một sinh viên được tiếp sức để vượt qua khó khăn, thì Hoàng Thị Điềm lại cho thấy một giá trị khác của sự kết nối. Điềm được HTTT Foundation hỗ trợ học bổng 15 triệu đồng trong một năm, nhờ đó có cơ hội tham gia chương trình học tập ngắn hạn ba tháng tại Học viện Hồng Hà, Trung Quốc. Năm tiếp theo, khi tiếp tục được đề nghị hỗ trợ, em đã từ chối vì đã đi thực tập và có thể tự trang trải cuộc sống. Một người từng cần đến sự giúp đỡ nay đã có thể tự đứng vững đó cũng là điều mà sự hỗ trợ chân thành hướng tới.

Với HTTT Foundation, điều khiến họ tiếp tục đồng hành cùng cô Hán Thị Huệ không chỉ nằm ở những trường hợp sinh viên được hỗ trợ, mà còn ở cách cô kết nối và theo dõi những câu chuyện sau hỗ trợ “Chúng tôi rất trân trọng sự kết nối với cô Huệ trong những năm qua. Đối với chúng tôi, việc hỗ trợ một sinh viên không đơn thuần là trao một khoản học bổng, mà là trao thêm một cơ hội để một người trẻ có thể tiếp tục học tập và thay đổi cuộc sống của mình. Nhưng để sự hỗ trợ ấy đến đúng người, đúng thời điểm và phát huy được hiệu quả, chúng tôi cần một người hiểu các em, hiểu môi trường nhà trường và có thể đồng hành với các em. Cô Huệ đã trở thành một chiếc cầu như vậy. Chúng tôi mong muốn cô Huệ sẽ tiếp tục là chiếc cầu kết nối giữa những tấm lòng muốn sẻ chia với những sinh viên đang cần được giúp đỡ; để những người ở xa vẫn có thể đến gần hơn với những hoàn cảnh khó khăn, để mỗi sự hỗ trợ không chỉ dừng lại ở giá trị vật chất mà thực sự trở thành một cơ hội cho người trẻ học tập, trưởng thành và tự lập.”

Lời chia sẻ ấy có lẽ đã nói hộ một điều cốt lõi trong cách làm dân vận của cô Huệ. Cô không phải là người tạo ra tất cả nguồn lực, nhưng cô đã làm một việc không kém phần quan trọng: kết nối những nguồn lực đang tồn tại trong xã hội với những con người đang cần được tiếp sức. Một bên có tấm lòng nhưng ở xa; một bên có nhu cầu nhưng chưa biết tìm đến đâu; giữa hai bên cần một người đủ hiểu, đủ tin cậy và đủ trách nhiệm để nối lại. Cô Huệ đã trở thành người ở giữa như thế. Và chính từ vị trí “chiếc cầu” ấy, những khoản học bổng, những khoản hỗ trợ sau thiên tai, những cơ hội học tập và những sự sẻ chia đã tìm được đường đến với người học, hiện nay nhiều em học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn đang học tập ở Trường Cao đẳng Lào Cai đã được cô Huệ kết nối và tìm kiếm sự hỗ trợ để các em an tâm học tập.

Nếu nhìn sâu hơn vào những việc cô Huệ đã làm, có thể thấy phía sau mỗi hoạt động đều có một phương thức rất nhất quán: nắm bắt hoàn cảnh, tạo niềm tin, kết nối nguồn lực, hỗ trợ đúng lúc và đồng hành đến khi người được hỗ trợ có khả năng tự vươn lên. Đây cũng chính là nét “khéo” trong công tác dân vận. Cái khéo không nằm ở những lời nói hoa mỹ, càng không nằm ở việc tạo ra những con số đẹp, mà nằm ở khả năng hiểu con người, hiểu nhu cầu thực tế và tìm được cách để những nguồn lực xã hội được sử dụng đúng nơi, đúng lúc và có hiệu quả.

Trong môi trường giáo dục nghề nghiệp, cách làm ấy càng có ý nghĩa. Bởi phía sau mỗi sinh viên là một gia đình, một hoàn cảnh và một câu chuyện riêng; nếu nhà trường chỉ nhìn người học qua điểm số, học phí hay kết quả rèn luyện, sẽ rất khó nhận ra những khó khăn đang âm thầm khiến các em có nguy cơ bỏ cuộc. Nhưng khi người giáo viên thực sự gần sinh viên, hiểu sinh viên và coi sự trưởng thành của các em là một phần trách nhiệm của mình, những khó khăn ấy có thể được phát hiện sớm hơn và những nguồn lực hỗ trợ cũng có cơ hội đến đúng lúc hơn. Cô Huệ đã làm điều đó bằng chính công việc hằng ngày của mình. Cô không tách công tác dân vận khỏi công tác chuyên môn, bởi với cô, mỗi giờ lên lớp cũng là một lần gieo niềm tin; mỗi lần vận động học sinh đến trường là một lần mở ra một con đường; mỗi suất học bổng được kết nối là một lần đặt thêm một viên gạch vào tương lai của người học. Đó cũng là lý do câu chuyện của cô không chỉ dừng ở hoạt động thiện nguyện, mà trở thành một cách làm có giá trị giáo dục sâu sắc. Cô giáo Hán Thị Huệ đã và đang đi qua bằng tất cả sự tận tâm của một người thầy. Một hành trình không ồn ào nhưng bền bỉ, không phô trương nhưng có sức lan tỏa; nơi mỗi sự giúp đỡ không chỉ nhằm làm vơi đi một khó khăn trước mắt, mà hướng đến một mục tiêu xa hơn, giúp người học có thêm tri thức, thêm niềm tin, thêm cơ hội và cuối cùng có thể tự đứng vững bằng chính năng lực của mình.

Bởi khi một người trẻ có thể tự bước đi, đó là lúc một sự giúp đỡ đã hoàn thành sứ mệnh của nó. Khi một người từng nhận được yêu thương biết tiếp tục trao yêu thương cho người khác, đó là lúc tinh thần dân vận đã thực sự được lan tỏa. Và khi những hạt giống nhỏ bé của lòng nhân ái được gieo xuống mỗi ngày, chúng ta có quyền tin rằng, ở một nơi nào đó trong tương lai, sẽ có những mùa quả ngọt được hình thành, từ những người thầy đã âm thầm gieo chữ, gieo niềm tin và gieo cả tình người vào hành trình trưởng thành của học trò.

                                      Nguyễn Thị Thu Trang