In bài này
Chuyên mục: Tin trong trường
Lượt xem: 95

                          Người viết: Nguyễn Tám      Tháng 8/2021

Đơn vị: Trung tâm Hán ngữ

Một nhà Nhân loại học người Mỹ cho rằng, tất cả văn hóa, văn minh nhân loại đều nhờ vào ký tự (chữ viết), chính sự ra đời và sử dụng của chữ viết, văn hóa đã được xuất hiện và tồn tại, nhờ có chữ viết mà văn hóa được mãi mãi trường tồn. Như vậy, từ chỉ màu sắc cũng là ký hiệu ngôn ngữ, được dùng chỉ khái niệm về sắc màu trong hệ thống từ vựng của ngôn ngữ, được dùng để miêu tả đặc điểm của sự vật trong ngôn ngữ, được sử dụng rộng rãi trong cuộc sống sinh hoạt, trong thành ngữ, trong tác phẩm văn học..., vì thế nó có quan hệ mật thiết với đời sống của con người.

Văn hóa màu sắc là một trong những nét văn hóa quan trọng của một dân tộc. Từ chỉ màu sắc trong ngôn ngữ không đơn thuần là phản ánh thuộc tính vật chất khách quan của sự vật, mà còn thể hiện tầm cao về nhận thức của con người đối với thế giới khách quan. Thông qua hàm ý của từ chỉ màu sắc, chúng ta có thể hiểu được nội hàm văn hóa xã hội về tín ngưỡng tôn giáo, quan niệm giai cấp, phong tục tập quán, quan niệm về cái hay cái đẹp....

Trong quan niệm của người Trung Quốc, màu đỏ là một trong những màu sắc có thể nói có ý nghĩa hoàn mỹ nhất, màu đỏ là màu đại diện cho cái hay cái đẹp. Vì yêu thích màu đỏ mà ban tặng cho nó một hàm ý tốt đẹp, “红颜”(hồng nhan) chính là chỉ người con gái đẹp, người đàn ông gọi người bạn nữ giới thân thiết của mình là “红颜知己”“hồng nhan chi kỉ). Đối với người Trung Quốc mà nói, màu đỏ có tác dụng trừ tà, ví dụ như dưới thời Trung Hoa cổ đại, rất nhiều cung điện và đền chùa đều trang trí những bức tường bằng màu đỏ, trang phục của vua chúa quan lại phần đa là màu đỏ đậm. Màu đỏ luôn có ý nghĩa tốt lành, luôn mang lại may mắn, tài vận, cát tường, mừng vui. Chính vì vậy, vào ngày tết hay trong đám cưới, họ thường dùng màu đỏ để trang trí, như: dán chữ song hỷ đỏ, dùng màn đỏ, chăn ga gối đỏ khi kết hôn; dán câu đối đỏ, tặng lì xì đỏ, treo dải trang trí màu đỏ khi đón tết; tặng quả chôm chôm khi thăm người sinh em bé. Đặc biệt là, mỗi khi đến năm hạn, người Hán nhiều nơi ở miền Bắc, cho dù là người lớn hay trẻ em đều mua sắm dây lưng màu đỏ để đeo, trẻ em còn mặc gi-ne màu đỏ, quần lót màu đỏ, họ cho rằng như vậy có thể đón điều lành đến và mang đi những điều không tốt đẹp, tiêu giải được vận hạn. Tập tục này cho đến ngày nay vẫn được lưu truyền khắp nơi. Mỗi khi đến dịp tết, trên thị trường khắp nới đều bày bán dải cát tường, dây cát tường, dải lụa duy băng sặc sỡ, người có vận hạn năm đó còn đeo những thứ này ở giữa eo bụng hoặc trên cổ tay, họ quan niệm rằng như vậy có thể giải trừ được vận hạn, hóa hung thành cát. 

Màu đỏ tượng trưng cho những điều tốt đẹp, trong tiếng Trung “满堂红” (mãn đường hồng) nghĩa là có được thành tích trong mọi lĩnh vực; “红运”hồng vận)chỉ vận may,“红人” (hồng nhân) chỉ người được trọng dụng...

Về phương diện chính trị, màu đỏ thường dùng để tượng trưng cho cách mạng và chính nghĩa, các nước chủ nghĩa cộng sản dùng màu đỏ để chỉ chủ nghĩa Cộng Sản, như Quốc kỳ, quốc huy, cờ Đảng.... đều được trang trí bằng màu đỏ. Trong tiếng trung có (hồng quân) là tên gọi một Trung đội đầu tiên do Đảng Cộng sản Trung Quốc thành lập ra, (hồng kỳ), (chính quyền đỏ), (vừa hồng vừa chuyên)...đều là những từ có ý nghĩa ca ngợi những điều tốt đẹp. Sau ki Cách mạng Trung Quốc thành công, một loạt các ca khúc ra đời đều ca ngợi sự nghiệp Cách mạng, như:  《红旗飘飘》(Cờ đỏ tung bay),《红色娘子军》(Lương tử quân đỏ),《红军想念毛泽东》(Hồng quân nhớ Mao Trạch Đông),《太阳最红毛主席最亲》(Mặt trời đỏ nhất, Mao Trạch Đông thân thiện nhất)..... 

Màu đỏ còn thể hiện sự trung thành hết mực. Trong phim kịch, một số nhân vật mặt đỏ như Quan Vũ được coi là người anh hùng tuyệt đối trung thành, còn một số từ ngữ khác như:赤心(Xích tâm);丹心(Đan tâm);红心(hồng tâm)....

Màu đỏ thể hiện sự thành công và vinh quang. Trong tiếng Trung, “đỏ” thường là biểu tượng của thành công, sự nghiệp mở đầu thuận lợi được gọi là  开门红” (mở cửa đã may mắn/thành công), người được lãnh đạo cấp trên khen ngợi gọi là“红人” (Hồng nhân), ca sỹ nổi tiếng được gọi là “红歌星” (Hồng ca tinh), gặp may mắn gọi là “走红运” (Tẩu hồng vận: gặp may). Màu đỏ cũng là màu của vinh quang,  Bảng vàng vinh danh gọi là “金榜题名” (Hồng Bảng),người đứng đầu được biểu dương được mang ‘vòng nguyệt quế’ cũng được kết bằng hoa đỏ.

Màu đỏ cũng là màu dễ gây sự chú ý cho mọi người nhất, thế nên phù hiệu, biểu tượng của ngành công an đều được thể hiện bằng chữ hoặc hình ảnh màu đỏ, ví dụ như đèn đỏ trong đèn tín hiệu giao thông là tín hiệu dừng lại. Ngoài ra, màu đỏ được coi là yếu tố có thể góp phần khơi dậy sức mạnh trong con người, nên khi tham gia các giải đấu thể thao, các vận động viên cũng thích thú với việc mang trang phục màu đỏ.   

Ngoài ra, trong văn hóa truyền thống của Trung Hoa, thì hành Hỏa trong “Ngũ hành” ứng với màu đỏ; Quẻ Ly trong “Bát quái” cũng tượng trưng cho màu đỏ.  

Nói chung, trong mỗi ngôn ngữ, các từ chỉ màu sắc đều có ý nghĩa văn hóa riêng của nó, do vậy tìm hiểu về từ ngữ chỉ màu sắc có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc dạy và học tiếng Trung Quốc.